UZ
Qozog‘iston va O‘zbekistondan 262 nafar marketolog so‘rovnomaga jalb qilindi, 13 nafar agentlik va brend rahbari bilan esa chuqurlashtirilgan intervyular o‘tkazildi. Ishtirokchilarning yarmidan ko‘pi — Head va C level darajasidagi rahbarlar. Barcha asosiy sohalar qamrab olingan: moliya, telekom va IT, riteyl, e commerce, FMCG, xizmat ko‘rsatish, ta’lim, agentlik biznesi.
262 ta
respondent
128 nafari Qozog‘istondan · 134 nafari O‘zbekistondan
66%
C-level, Head va Lead-lavozimdagilar
60%
so‘ralganlarda marketingda
5 yildan ortiq tajribaga ega
42%
o‘rta va yirik hajmdagi kompaniyalar
8 ta
asosiy sohalar
Miqdoriy tadqiqot 2026 yilning fevral oyida o‘tkazildi. So‘rovnomada 262 nafar marketolog ishtirok etdi: ularning 128 nafari Qozog‘istondan va 134 nafari O‘zbekistondan. Tanlanmaga middle va undan yuqori darajadagi mutaxassislar, brend va PR menejerlar, marketing bo‘limlari rahbarlari, agentliklarning CMO va CEO‘lari kiritildi. Ular budjet, jamoa va texnologiyalar bo‘yicha qaror qabul qiladigan shaxslardir.
So‘rovnoma onlayn tarzda o‘tkazildi. So‘rovnomaning o‘zbek tilida ham mavjud bo‘lgani O‘zbekiston bo‘yicha ma’lumotlarning reprezentativligini ta’minladi. Turli tillardagi javoblar normallashtirildi va yagona korpusda qayta ishlandi.
Miqdoriy qism agentliklar va brendlar rahbarlari bilan o‘tkazilgan 13 ta chuqurlashtirilgan intervyu bilan to‘ldirildi. Bu o‘sha trendlarga boshqaruv nuqtayi nazaridan qarash hamda miqdoriy xulosalarni jamoa va byudjetlarni boshqaradigan shaxslarning amaliy tajribasi bilan solishtirish imkonini berdi.
Ma’lumotlar bilan ishlashda segmentatsiyaning bir necha usullaridan foydalanildi: kompaniya kattaligi, respondentning kasbiy tajribasi, sun’iy intellektdan foydalanish chastotasi va ushbu o‘zgaruvchilarning kesishuviga ko‘ra.
Sohalar bo‘yicha tanlanma: agentliklar, banklar va fintex, telekom hamda IT, riteyl, e commerce, FMCG, xizmat ko‘rsatish, ta’lim va boshqalar. Kompaniya kattaligiga ko‘ra respondentlar kichik, o‘rta va yirik biznes o‘rtasida namunali ravishda teng taqsimlangan. Kasbiy tajriba bo‘yicha esa: sohada endi ish boshlaganlardan tortib, o‘n yildan ortiq tajribaga ega mutaxassislargacha.
So‘rov ishtirokchilarining aksariyati budjetlar oshganini aytmoqda, ko‘plab kompaniyalar esa sezilarli o‘sishni qayd etgan. Marketing xarajatlarining qisqargani haqida ancha kam aytilmoqda — bu odatda xarajatlarni optimallashtirayotgan yetuk o‘yinchilardir.
2024–2025-yillarda marketing budjetlari mamlakatlar bo‘yicha qanday o‘zgardi?
Savol: “2024–2025-yillarda kompaniyangizning marketing budjetlari qanday o‘zgardi?”
2024–2025-yillarda mijozni jalb qilish narxi (CAC) qanday o‘zgardi?
Savol: “2025-yilda mijozlarni jalb qilish narxi (CAC) 2024-yilga nisbatan qanday o‘zgardi?”.
Qozog‘istonda narx 76% kompaniyada, O‘zbekistonda esa 80% kompaniyada oshgan.
Budjetlarning ikkinchi tomoni — mijozni jalb qilish narxi. Respondentlarning aksariyati so‘nggi bir yilda CAC (mijozni jalb qilish narxi) oshganini ta’kidlamoqda. Barqaror yoki pasayib borayotgan CAC esa kamroq uchraydi. O‘sib borayotgan bozorda bu bog‘liqlik qonuniy holat: faol reklama beruvchilar aynan bir xil foydalanuvchilar uchun raqobatlashadi, kanallar sig‘imi esa mablag‘ oqimiga ulgurmaydi va auditoriya e’tibori qimmatlashadi
Marketing jamoalari uchun bu budjetning oshishi o‘z o‘zidan natijalarning mutanosib o‘sishini kafolatlamasligini anglatadi. Samaradorlikni saqlab qolish uchun unit iqtisodiyotni (bitta mijozga to‘g‘ri keladigan daromad va xarajatlar nisbati) sinchkovlik bilan hisoblash, mediamiksni qayta shakllantirish va voronka ichidagi sarmoyalarni qayta taqsimlashga to‘g‘ri keladi.
Mintaqada sarmoyalar o‘sishining asosiy kanali — performans marketing. So‘rov ishtirokchilarining yarmidan ko‘pi unga bir yil oldingiga qaraganda ko‘proq sarmoya kiritmoqda. Undan keyingi o‘rinlarda prodakshn va kreativ, inflyuyenser marketing, mahalliy platformalar (mintaqaviy xizmatlar va media), Telegram va CRM marketing turadi. Bozor bir vaqtning o‘zida bir necha yo‘nalishda: ham jalb qilish, ham kontent ishlab chiqarish, ham o‘z mijozlar bazasi bilan ishlash bo‘yicha kuchayib bormoqda.
Yil davomida kanalga sarmoyalarni oshirgan kompaniyalar ulushi
.svg)
Savol: “Qaysi kanallarga bir yil avvalgiga qaraganda ko‘proq sarmoya kirityapsiz?”. Bir nechta javob variantini tanlash mumkin.
Soha bo‘yicha yil davomida kanalga sarmoyalarini oshirgan kompaniyalar, % da
.svg)
Savol: “Qaysi kanallarga bir yil avvalgiga qaraganda ko‘proq sarmoya kirityapsiz?” Bir nechta javob variantini tanlash mumkin. O‘zbekistonda ko‘proq Telegramʼga (33% ga qarshi 16%), Qozog‘istonda esa mahalliy platformalarga (35% ga qarshi 21%) sarmoya kiritiladi.
Riteyl va e commerce sohalari o‘tgan yilga nisbatan performance marketingga sarmoyalarni faolroq oshirmoqda. Bu — kompaniyalar klik, ilovani o‘rnatish, konversiya kabi o‘lchanadigan natijalar uchun haq to‘laydigan segmentlardir. FMCG va xizmat ko‘rsatish sohalarida esa prodakshn va kreativga ko‘proq e’tibor qaratilgan: bu toifalarda xaridor tanlovi ko‘proq brendning tanilishi va hissiy taassurotga bog‘liq bo‘ladi.
Banklar va fintex kompaniyalari inflyuenser marketing yoki Telegram‘ga qaraganda CRM‘ga sezilarli darajada ko‘proq sarmoya kiritmoqda. Bu mantiqqa to‘g‘ri keladi: moliyaviy mahsulotlarda doimiy ravishda yangi mijozlarni jalb qilishdan ko‘ra, mavjud mijozni saqlab qolish va LTV’ni oshirish iqtisodiy jihatdan ancha foydalidir. Telekom va agentliklarda sarmoyalar o‘sishi bir tekisda taqsimlangan.
Shu bilan birga, biror kanalga kiritilgan sarmoya hajmining ortishi har doim ham undan keladigan daromadning oshishiga olib kelavermaydi. Ayrim kanallarda sarmoyalarning o‘sishi samaradorlik pasaygani haqidagi fikrlar bilan birga qayd etilmoqda.
.svg)
Investitsiyalar o‘sib, ayni paytda samaradorlik pasayayotgan zonada performans- va inflyuyenser-marketing joylashgan. Qolgan kanallar — Telegram, mahalliy platformalar, prodakshn, CRM — hozircha barqarorroq ko‘rinmoqda. Buning bir nechta izohi bo‘lishi mumkin. Ehtimol, reklama auksionlarining sig‘imi cheklangan va investitsiyalar kamayib boruvchi chegaraviy effekt bermoqda. Ehtimol, jamoalar kreativ, targeting yoki tahlilni yetarlicha ishlab chiqmasdan kanallarni kuchaytirmoqda. Har qanday holatda ham, ko‘plab o‘yinchilar uchun navbatdagi vazifa — shunchaki sarmoyalarni oshirish emas, balki samaradorlikni saqlagan holda ularni kengaytirishni (masshtablashtirishni) o‘rganishdir.
Budjetlar va kanallar haqidagi suhbatlar fonida rahbarlar uchun eng o‘tkir mavzu xodimlarni yollash bo‘lib qolmoqda. Respondentlarning aksariyati o‘z kompaniyalarida marketologdan kutilayotgan talablar bilan bozordagi nomzodlarning ko‘nikmalari o‘rtasida tafovut borligini aytadi. Ularning aksariyati bu tafovutni jiddiy deb baholaydi.
Mutaxassislar malakasining bozor talablariga mosligini baholash
Savol: “Sizningcha, bozor talablari va mutaxassislar malakasi o‘rtasida tafovut bormi?”.
Qozog‘istonda so‘rovnomada qatnashganlarning 74% i, O‘zbekistonda esa 80% i tafovut mavjudligini aytgan.
Nomzodlar tomonidan bozordagidan ancha yuqori maosh so‘ralishi holatlari chastotasi
Savol: “Nomzodlar bozordagidan ancha yuqori maosh so‘rashiga duch kelganmisiz?”
“O‘zbekiston iqtisodiy mo‘jiza davrini boshdan kechirmoqda. Shu bilan birga, bozorda kadrlar yetishmovchiligi keskin sezilmoqda — mahalliy bozorni tushunadigan yaxshi mutaxassislar uchun haqiqiy kurash ketmoqda”
Mintaqadagi deyarli barcha ish beruvchilar bozordagidan ancha yuqori maosh so‘raydigan nomzodlarga duch kelgan. So‘rovda qatnashganlarning yarmi marketologni ishga olish bir yil avvalgiga qaraganda ko‘proq vaqt olayotganini ta’kidlaydi. Bularning barchasi kuchli mutaxassislarga bo‘lgan talab taklifdan oshib ketgan bozorning alomatlaridir. Bu holat, ayniqsa, muayyan lavozimlarda juda og‘riqli kechmoqda.
Uchta savol: “Hozirgi kunda qaysi mutaxassisliklarga talab eng yuqori?”, “Qaysi mutaxassisliklarda kadrlar tanqisligi eng o‘tkir?” va “Qaysi lavozimlarni munosib nomzodlar bilan to‘ldirish eng qiyin kechmoqda?” Bir nechta javob variantini tanlash mumkin.
Tahlil birdaniga uchta yo‘nalishda yuqori o‘rinlarni egallaydi: talabgorlik, mutaxassislar tanqisligining keskinligi va bo‘sh o‘rinlarni yopishning murakkabligi. Bu — bozorda eng shiddatli raqobat kechayotgan soha. Performance marketologlar, marketing rahbarlari va mahsulot marketingi ham unga yaqin tursa da, umumiy hisobda aynan tahlilchilarni topish eng mushkul vazifa bo‘lib qolmoqda. Sababi o‘sib borayotgan va murakkablashayotgan bozorda ma’lumotlar bilan ishlash mahorati o‘ta muhim ahamiyatga ega, bunday mutaxassislarni tayyorlash esa qiyin va uzoq vaqt talab qiladi.
Qizig‘i shundaki, malaka borasidagi tafovut turli hajmdagi kompaniyalar o‘rtasida notekis taqsimlangan.
Bozor talablari va mutaxassislar malakasi o‘rtasida katta tafovutni qayd etgan kompaniyalar ulushi
.svg)
Savol: “Sizningcha, bozor talablari va mutaxassislar malakasi o‘rtasida tafovut bormi?”. “Ha, tafovut katta” javob varianti ko‘rsatilgan.
Agar jamoalar tarkibiga nazar tashlasak, mintaqadagi marketing ancha muvozanatlashgan muhitdek ko‘rinadi. Boshlang‘ich va middle lavozimlarda ayollar ko‘p: ular brend va mahsulotga javobgar, jarayonlarni yo‘lga qo‘yadi, loyihalarni yuritadi va yo‘nalishlarga rahbarlik qiladi. Kundalik ish jarayonida gender omili kamdan kam hollarda muhim deb qaraladi — layoqatlik va natijalar undan ancha ahamiyatliroq.
Biroq, rahbariyat darajasiga kelganda baholar bir-biridan keskin farq qiladi. Rasman, respondentlarning aksariyati jiddiy muammoni koʻrmayapti: taxminan 89% i muvozanat yoki shunchaki meʼyoriy ogʻish borligini qayd etgan. Bu xotirjam baho ortida esa idrok etishdagi tafovut yaqqol koʻzga tashlanadi. Ayollar, ayniqsa, quyi va boshlangʻich martaba pogʻonalaridagilar, vakillik darajasini erkaklarga qaraganda ancha tanqidiy baholashadi.
Marketing jamoalarida o‘sish omillarini jinsga ko‘ra baholash
.svg)
Savol: “Ayollarning marketingda rahbarlik lavozimlarini egallashiga qanday omillar to‘sqinlik qilishi mumkin?” Bir nechta javob variantini tanlash mumkin.
Ayollar erkaklarga qaraganda to‘siqlarni ko‘proq qayd etishadi: ayollarning 79% i kamida bitta to‘siqni aytib o‘tgan bo‘lsa, erkaklarda bu ko‘rsatkich 63% ni tashkil etgan. Aniq sabablar orasida ayollar erkaklarga nisbatan stereotiplarni (22% ga qarshi 40%), oilaviy majburiyatlarning notekis taqsimlanishini (23% ga qarshi 40%) va rahbariyat tomonidan qo‘llab quvvatlash yetishmasligini (10% qarshi 25%) ko‘proq tilga olgan.
Mintaqada sun’iy intellektdan qanday foydalanilayotganiga nazar tashlasak, ushbu texnologiya tajriba bosqichidan kundalik ish quroliga aylanganini ko‘rish mumkin. Aksariyat marketologlar SIdan kundalik ishida foydalanadi, faqat sanoqlilarigina undan umuman foydalanmasligini aytadi.
Marketolog ishida SIdan foydalanish chastotasi
Savol: “Siz o‘z ishingizda SIdan foydalanasizmi?”
SI vaqt tejaydigan vazifalar qatorida ma’lum bir vazifani qayd etgan marketologlar ulushi
Savol: “SI qaysi vazifalarda haqiqatan ham vaqt tejaydi?” Bir nechta javob variantini tanlash mumkin.
SIdan foydalanish chastotasi turli hajmdagi kompaniyalarda turlicha taqsimlangan bo‘lib, bu taqsimot biz malaka bo‘shlig‘ida kuzatganimizga yaqindir.
.svg)
Savol: “Sizningcha, bozor kutayotgan natijalar va mutaxassislar ko‘nikmalari o‘rtasida tafovut bormi?” Faqat “Ha, jiddiy
tafovut bor” javob toifasi ko‘rsatilgan.
SIdan kundalik foydalanish ko‘pincha mikrofirmalar va yirik korxonalarda uchraydi. O‘rta segmentda bu ko‘rsatkich pastroq. Ehtimol, chekka segmentlar uchun SI jamoa imkoniyatlarini kengaytirish usuliga aylanayotganidir: u kichik jamoalarga cheklangan resurslar bilan ko‘proq ish yuritishga, yirik jamoalarga esa vazifalar oqimini eplashga yordam beradi.
Bozorning avtomatlashtirish uchun qaysi vazifalarni birinchi navbatdagi deb bilishi alohida e’tiborga loyiq.
.svg)
.svg)
SI bilan har kuni ishlaydiganlar “hech qaysi rollar zarar ko‘rmaydi” degan javobni uch baravar kamroq tanlashadi (29% ga nisbatan 10%). SIdan har kuni foydalanish tajribasi mavhum tahdidni aniq bashoratga aylantiradi — mashina aynan qaysi ishni arzonroq bajarishini ko‘rsatadi.
Savol: “SI joriy etilishi sababli qaysi vazifalar birinchi navbatda optimallashtiriladi?” Bir nechta javob variantini tanlash mumkin. Segmentatsiya “Siz o‘z ishingizda SIdan foydalanasizmi?” savoli asosida tuzilgan
Qizig‘i shundaki, SI bilan har kuni ishlaydigan respondentlar bu savolga undan kamdan kam foydalanadiganlarga qaraganda boshqacha javob beradi. Kundalik foydalanuvchilar ko‘pincha SI allaqachon qo‘l mehnatini qisman almashtirayotgan aniq vazifalarni aytishadi. SIdan vaqti vaqti bilan foydalanadiganlarda esa bu haqda umumiyroq tasavvur saqlanib qolgan. Asbob bilan kundalik ishlash tajribasi uning aynan qanday vazifalarni bajara olishini aniqroq ko‘rishga va shu asosda jarayonlarni yo‘lga qo‘yishga yordam beradi.
Jamoada texnologiyalar va ma’lumotlar bilan ishlash bo‘yicha kompetensiyalar yetishmovchiligini baholash
Savol: “Jamoada texnologiyalar va ma’lumotlar bilan ishlash ko‘nikmalari yetishmasligini his qilyapsizmi?”
Qozog‘istonda tanqislikni 78%, O‘zbekistonda esa 71% respondent his qilmoqda.
Shu bilan birga, so‘rovda qatnashganlarning salmoqli qismi o‘z jamoalarida texnologiyalar va ma’lumotlar bilan ishlash ko‘nikmalari yetishmasligini ta’kidlaydi: asboblar allaqachon hamma uchun ochiq, biroq ularni jarayonlarga tatbiq etish mahorati ancha kam tarqalgan. SI bilan ishlashning keyingi bosqichi, aftidan, joriy etishning o‘zi bilan emas, balki jarayonlarni unga moslashtirish, vazifalarni tanlash va natija sifatini boshqarish qobiliyati bilan bog‘liq bo‘ladi.
Yaqin ikki uch yilda marketolog muvaffaqiyatining omillari haqidagi savolga javob berar ekan, respondentlar bir nechta kompetensiyalarni deyarli teng darajada ajratib ko‘rsatadilar: sun’iy intellekt va avtomatlashtirish, mahsulotni tushunish, universal profil va chuqur dijital ekspertiza. Ulardan keyin tahlil keladi.
Yaqin 2–3 yilda marketolog muvaffaqiyatining omillarini baholash
Savol: “Yaqin 2–3 yilda marketolog muvaffaqiyatining asosiy omili nima bo‘ladi?”. Bir nechta javob variantini tanlash mumkin.
Marketingning kelajagi haqidagi qarashlar bozorning o‘zida ham turlicha. Qizig‘i, bu bo‘linish mamlakatlar yoki sohalar bo‘yicha emas, balki respondentlarning ish staji bo‘yicha kuzatilmoqda.
.svg)
Savol: “Mamlakatingizda marketing kelajagini qanday baholaysiz?” Tajriba ortishi bilan optimizmning pasayish tendensiyasi har ikki mamlakatda ham saqlanib qolmoqda.
Ish tajribasi kam bo‘lgan marketologlar ko‘pincha bozorning faol o‘sishini kutishadi. Ish staji ortishi bilan optimizm pasayadi. O‘n yildan ortiq tajribaga ega bo‘lgan mutaxassislar orasida faol o‘sishni kutayotganlar ulushi sezilarli darajada kamroq. Bu qonuniyat har ikki mamlakatda ham alohida alohida saqlanib qoladi, ya’ni bu tanlamalarning aralashib ketishi ta’siri emas. Ehtimol, yangi ish boshlaganlar bozorga ochilayotgan imkoniyatlar nuqtayi nazaridan, tajribalilar esa uning sifat jihatidan qanday o‘zgarayotgan ta’siri orqali qarar. Ikkala qarash ham ayni bir ma’lumotlarga asoslanadi, faqat uning turli jihatlarini yoritib beradi.
Qozogʻiston va Oʻzbekiston bir vaqtning oʻzida bir nechta yoʻnalishda jadal oʻzgarmoqda. Agar barcha boʻlimlarning xulosalari jamlansa, budjetlar oʻsayotgan, vositalar toʻplami kengayayotgan va SI kundalik ish jarayoniga kirib kelayotgan bozor manzarasi namoyon boʻladi. Shu bilan birga, ikki bozorning surʼati bir-biridan farq qiladi: Oʻzbekiston tezroq rivojlanmoqda va kanallar bilan faolroq tajriba oʻtkazmoqda, Qozogʻiston esa ehtiyotkorona harakat qilib, kuchli menejerlar uchun keskinroq raqobatlashmoqda.
Bunday dinamikaning salbiy tomoni ham bor. Bozor oʻsishning tipik cheklovlariga duch kelmoqda: ekspertiza yetishmayapti, mijozlarni jalb qilish qimmatlashmoqda, kanallar samaradorligi esa bir tekis emas. Bugungi kunda kampaniyani muvaffaqiyatli qiladigan jamoa va jarayonlarni yoʻlga qoʻyishdan koʻra, uni shunchaki boshlash osonroq.
Shu bois, keyingi bosqich allaqachon yoʻlga qoʻyilgan ishlarning sifatini boshqarishga qaratiladi. Marketologlarning oʻzlari ham shu yoʻnalishga eʼtibor qaratmoqda: 2026-yil uchun asosiy drayverlar qatorida SI va avtomatlashtirish, tahlil va shaxsiylashtirish, ulardan keyin esa mahsulot innovatsiyalari va kreativ formatlar turibdi. Mamlakatlar “qanday oʻsish kerak” degan savoldan “qanday qilib samaraliroq oʻsish kerak” degan savolga oʻtmoqda. Garchi bu savollar butun dunyo marketingiga tanish boʻlsa-da, Qozogʻiston va Oʻzbekistondagi jamoalar ularga oʻz surʼatlarida javob berishmoqda.
Shaklni to‘ldiring va biz pochtangizga qo‘shimcha grafiklar hamda mamlakatlar kesimidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan PDF faylini yuboramiz.